Yılın başlangıcı, birçok insan için yeni başlangıçlar, hedefler ve değişim zamanıdır. Yeni yıl aynı zamanda yeni şeyler öğrenmek için de müthiş bir fırsattır! Hadi gelin 2024 yılına girerken engellilik hakkında 24 gerçeğe bir göz atalım!
1- Dünyada yaklaşık 1 milyar engellinin 285 milyonu görme engellidir!
2- Görme engelliler de rüya görür! Evet evet, rüyalar hepimiz içindir, görme engelliler dahil! Hayatı nasıl görüyorlarsa, rüyayı da öyle görüyorlar.
3-Yolda bir görme engelli gördüğünüzde, anında "kol girmek" isteğiniz beliriyor mu? Acele etmeyin! Sormadan önce bir merhaba deyip, yardım isteyip istemediklerini öğrenmek her zaman daha kibar bir seçenektir.
4-Görme engelliler yardıma ihtiyaç duymadan en sevdiği yemeği yapabilir, çay-kahve demleyebilir ve tabii ki ardından bunları tüketebilir. :)
5- Bir görme engellinin en sevdiği renk olabilir. Rengin tonuyla değil ne hissettirdiği ile daha çok ilgileniyorlar.
6- Bir görme engelli ekran okuyucular sayesinde kod yazabilir, Excel tablosu hazırlayabilir, yemek siparişi verebilir. Bilgisayarlarında veya akıllı telefonlarında yer alan ekran okuyucu uygulamalar, ekranda yer alan metni veya butonu seslendirirler. Bu arada WhatsApp’tan harika mesajlar atabilir dememize gerek var mı?
7- WhatsApp demişken, kimimiz emojili mesajlaşmayı tercih ederken kimimiz de kullanmaz. Görme engelliler emojileri, etiketlenmiş versiyonuyla sesli duyarlar.
8- Görme engelli teknolojisinden bahsetmişken, ekran okuyucular sayesinde sadece görmeye ait olduğu düşünülen video düzenleme, photoshop gibi teknolojik unsurları da rahatlıkla kullanabiliyorlar. Burada gelişen yapay zeka teknolojisi de oldukça yardımcı oluyor. Birçok görme engelli Youtuber kendi videolarını düzenleyebiliyor.
9- Bir görme engelli erişilebilirlik çalışması tamamlanmış PlayStation veya bilgisayar oyununu rahatlıkla oynayabilir. Bir ekip arkadaşımız her hafta, son çıkan araba yarışı oyunundaki maceralardan bahsetmeye bayılıyor!
10- Bir görme engellinin beyaz bastonu hem göz hem navigasyon cihazı olarak kabul edilir. Yardım etmek isterken bastonu lütfen görme engellinin elinden almayın…
11- Peki neden “beyaz” baston? Bir trafik kazası sebebiyle görme yetisini kaybeden James Biggs’in, dış dünyaya kendisini fark etmesi için bastonunu beyaza boyamasıyla 1921 yılında hayata geçmiştir.
12- Bir görme engelli tamamen siyah veya beyaz görmez. Renk ve görme algısı, gören bireylerden çok farklıdır. Bu yüzden böyle bir sınıflandırma yapamayız.
13- Braille alfabesi sadece altı noktadan oluşur. Bu altı noktanın farklı dizilimleriyle birlikte böyle bir alfabe oluşturulmuştur. Braille alfabesi sadece yazma ve okuma işleminde kullanılmaz. Müzik notası, matematik sembolleri gibi birçok alanda da kullanılır.
14- Braille alfabesi yeni gelişen teknolojiye de ayak uydurmuş olup artık dokunmatik Braille ekranlar da vardır. Görme engelliler için monitörler ve akıllı telefonlar da okunabilir oluyor.
15- Rehber köpekler, görme engellilere eşlik eden en büyük yardımcılardır ve görme engellilerin hayatlarını kolaylaştırmak için özel eğitilmişlerdir. Rehber köpekler görevdeyken sahibinden izin almadan lütfen onları sevmeyin veya oyun oynamaya çalışmayın. Sonuçta görev başında…
16- Bir görme engelli de satranç oynayabilir. Siyah taşların ucunda hissetmeleri için bir demir bulunmakta. Beyaz kareler alçak, siyah kareler ise yüksektir. Sonrası şah-mat!
17- Spordan bahsetmişken, görme engelliler futbol da oynayabilir. İçerisinde zil olan, özel üretilmiş bir futbol topuyla oynanan müsabakalar gerçekten çok çekişmeli olabiliyor.
18- Bir görme engelli sesli betimlemeler sayesinde aksiyon filmlerinin hiçbir hareketini kaçırmaz. Patlayan arabalar veya birbirleriyle savaşan titanların nasıl göründüğü, hareketleri sesli bir şekilde, film anında betimlenir.
19- Toplu taşıma kullanırken, karşıdan karşıya geçerken gibi durumlarda sesli yönlendirmeler çok büyük kolaylık sağlıyor. Hangi durakta olduğunu veya gelecek durağın ne olduğunu dinlemek, büyük rahatlık sağlıyor. Ya da yaya geçidinde herkesin aşina olduğu o ses hayat kurtarıcı oluyor: “Şimdi karşıya geçebilirsiniz!”
20- Günlük hayatımızın olmazsa olmazı… Alışveriş! Kimimiz nakit kullanırken kimimiz karttan ödemeyi tercih ederiz. Görme engelliler için de bu durum farklı değil. Sesli para tanımlayıcılar, sesli banka veya kredi kartları ya da BlindLook yapay zeka asistanı ile birlikte alışverişlerini çok rahat yapabiliyorlar.
21- Sesli kitaplara artık hepimiz aşinayız! Belki çok sevdiğimiz ünlülerin sesinden kitap dinlemişizdir bile. Sesli kitaplar görme engelliler için bir kitaba ulaşmanın en özgür yolu! Kitaplar zaten hepimiz için vardır.
22- Belki para çekme belki fatura ödeme belki de başka bir işlem için ATM’leri tercih edebiliriz. Konuşan ATM'ler, işlemleri sesli olarak yönlendirir ve kullanıcıya bilgi sağlar. Para çekme, bakiye sorgulama ve bütün işlemler birkaç tuş vuruşu ve hoş bir sesle tamamlanır. “Trrrrrrrr!”
23- Görme engellilerin en çok kullandığı teknolojilerden birisi de GPS ve sesli navigasyonlar. Hem bağımsız bir şekilde istedikleri yerlere gidebiliyorlar hem de seyahatlerini planlıyorlar. O zaman yola çıkalım!
24- Görmemek engel değil, küçük bir farklılıktır!
2024 yılına girerken bu bilgiler umarım hepimize farkındalık sağlar. Yeni yıl gelirken dilekleriniz arasında herkes için erişilebilir bir dünya dilemeyi de unutmayın! Mutlu yıllar!
Yazar: Enes Ertürk / BlindLook Ekip
