Herkesin görme engelliler hakkında merak ettiği birçok soru vardır. Peki bu soruları sorarken görme engelli insanların nasıl düşündüğünü, onların rahatsız olup olmadığını ya da bu soruların onların özel hayatı ile ilgili olabileceğini aklımızdan geçirmiyor oluşumuz bizim eksiğimiz değil midir? Aşağıda sizlerle görme engelli bireylere sorulmaması gereken bazı sorular paylaştık. Bu yazıyı okuduktan sonra inanıyoruz ki, sizler de bu soruları merak etmeyi bırakacaksınız.
1- Nasıl görme engelli oldun, hiç de öyle görünmüyorsun.
Hayat boyunca insanların seçimleri dışında başına gelen birçok eylemi toplum olarak yargılarız. Ancak, bazı eylemleri gerçekleştirme iradesinin insanların elinde olmadığını es geçeriz. Görme engelli olmak da irade dışı gerçekleşen bir durumdur. Belki bir kaza sonucu belki de doğuştan… Görme engellilere yukarıda da ifade ettiğimiz gibi üzücü ve incitici bir şekilde “Nasıl görme engelli oldun?” sorusunu sormak, geçmişte yaşadığı olumsuzlukları bilmediğimiz için bazı kırıcı sonuçlar doğurabilir.
2- Elimi görmüyor musun, Parmaklarım hangi sayıyı gösteriyor?
Empati yapabilmek tüm insanlarda olması gereken ve elzem olan bir yetkinliktir. Çünkü ifade ettiğimiz gibi bir soruyu sormak, karşımızdaki insana saygı duymadığımız ve ona inanmadığımız anlamına gelmektedir.
3- Zihinsel olarak engelin var mı, beni anlayabiliyor musun?
Görme engelli olma durumu sadece görme yetilerini kaybetmek anlamına gelmektedir. Ancak bazı insanlar görme engellilerle iletişim kurarken bunu atlıyor ve onların başka engelleri varmış gibi de düşünüyorlar. Örneğin yüksek sesle konuşmaya çalışıyorlar. Görme engelliler hakkında düşünülen ve varılan bu kanı kesinlikle yanlış ve yadırganması gereken bir düşüncedir.
4- Yüzümü ellerinle tanımak ister misin?
Yanlış ve düzeltilmesini gereken bir diğer yargı da yüz tanıma gerekliliğidir. Yeni bir gören bireyle ilk tanıştığında kendimizi nasıl tanıtıyorsak, görme engelli biriyle tanıştığımızda da aynı şekilde kendimizi anlatarak ve betimleyici ayrıntılar da vererek iletişime başlamalıyız. Ek olarak asıl önemli olan noktanın kişisel betimleme yapmak olduğunu ve yüz tanımanın gerekli olmadığını unutmamalıyız.
5- Hayata nasıl dayanıyorsun?
Hayat insanlara bahşedilen en güzel armağanlardan biridir. Bu soruyu görme engellilere soran insanlar, hayatın sadece gözle görünür olduğunda zevkli olacağını ve görme engelli bireylerin de yaşamdan zevk alabileceğini unutuyorlar. Ancak görme engelliler biliyor ki, ömür denilen bu kısa zamanın mihenk taşının gözler değildir ve dünyada yaşamaya değer birçok güzellik vardır: dışarıdan gelen bir serçe sesi, papatya kokusu, sevdiğinin sesini duyunca içinde oluşan çocuksu heyecan ve dahası....Herhangi bir engeli olsun ya da olmasın insanlar hayatlarından her zaman zevk almalı ve farklılıklara saygı duymalıdır.
6- Partnerin de görme engelli mi?
Aşk, dünyadaki her insanın tatması gereken ve mantıki yetilere darbe vuran bir duygudur. Görme engelli bireylerin de âşık olabilme ve aile kurabilme en doğal ihtiyaçlarındandır. Ancak, bazı ön yargılı insanlar görme engelli bireylerin sadece görme engelli bireylerle partner olabileceğini düşünür. Buna yönelik ve bunu ima eden sorular sormak yanlıştır. Hiçbir ilişkide sınırlama olmadığı gibi görme engelli insanların da sahip olabileceği ilişkilerde herhangi bir sınırlama olamaz ve olmamalıdır.
7- Nasıl bir yerden bir yere gidiyorsun?
Ulaşım, görme engellilerin hayatı hakkında merak uyandıran ancak onlar için hiç zorluk barındırmayan bir konudur. Çünkü hem teknolojinin getirdiği yeniliklerden faydalanabilmekte hem de insanlarla iletişim kurarak bu sorunu çok rahat bir şekilde çözebilmektedirler. Beyaz bastonlarının eşliğinde istedikleri yerlere de çok rahatlıkla seyahat edebilmektedirler.
8- Nasıl göremiyorsun?
Çoğu görme engelli iletişimlerinde sorulan ve cevaplanması imkânsız olan bir soru. Soran kişi tarafından düşünülmeden sorulan bu soruyu sona sakladık çünkü sık sorulan sorular arasında en absürt olanıydı. Sorunun karşılığında herhangi bir şekilde tıbbi karşılık beklenmiyorsa sorulması tamamen gereksiz.
Milyonlarca insanın yaşadığı günümüz dünyasında hala farklılıklara saygı göstermeyen insanların olması kabul edilebilir değildir. Çünkü farklılıklar sorun haline getirilince değil onlarla inat yaşayınca yok olurlar. İçinde bulunduğumuz toplumda bulunan her sekiz insandan birinin sahip olabileceği bu farklılık da görme engelliliktir. Birer birey olarak toplumda bulunan ve bizlerle eşit haklara sahip olan görme engellilerle iletişim kurarken yukarıdaki belirtilen noktalara dikkat edersek ve empati yapma yetkinliği kazanırsak eminiz ki dünya herkes için daha yaşanılabilir olacaktır
Yazar: Enes Can Ulutaş / BlindLook Ekip
