Bu yazımızda görme engellilerin günlük hayat becerilerinden bahsedeceğiz.
Öncelikle, günlük yaşam becerileri nedir sorusunu cevaplayarak yazımıza başlayalım.
Günlük yaşam becerileri nedir?
Günlük yaşam becerileri, herkesin verimli ve mutlu bir hayat sürmesini sağlayan becerilerdir. Örneğin dişlerini fırçalamak, saçlarını taramak, sakal tıraşı olmak vs. bu becerilere örnektir.
Şimdi ise yazımıza görme engellilerin günlük hayat becerilerini gerçekleştirip gerçekleştiremedikleriyle ilgili sorularla devam edelim.
Görme engelliler günlük hayat becerilerini gerçekleştirebilir mi? Günlük hayat becerilerini gerçekleştirmeyi nasıl öğrenirler?
Görme engelliler günlük hayat becerileri (dişlerini fırçalamak, saçlarını taramak, sakal tıraşı olmak, yemek yemek vs.) nasıl gerçekleştirirler? Görme engelliler günlük yaşam becerilerini nasıl öğrenirler?
Bu sorular görme engelli bireylerle karşılaşan kişilerin sıkça sorduğu sorulardan birisidir.
Görme engelliler günlük yaşam becerilerini görenler gibi taklit ederek öğrenemediklerinden onlara bu becerileri yakınlarının öğretmesi gerekir. Eğer bu becerileri bireye yakınları öğretmediyse rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alarak öğrenebilirler. Bu becerilere sahip olmamak bireyin hayatını olumsuz yönde etkiler ve bireyin toplum içine karışamamasına neden olur.
Şimdi görme engellilerin nasıl bazı günlük hayat becerilerini gerçekleştirdiğine göz atalım:
Görme engelliler nasıl yemek yer?
Görme engellilere özellikle küçük çocukların sıkça sorduğu soru “sen nasıl yemek yiyorsun?” sorusudur.
Örneğin görme engelli birey bir kaseden çorba içecekse kaşığı kasenin içine koyar, kaşığı kasenin içinde sürükleyerek çorbayı alır ve kaşığı ağzına götürerek çorbayı içer.
Peki görme engelli, kaşığın içinde çorba olup olmadığını nereden bilebilir?
Görme engelli kaşığın içini göremediği için onun normalden ağır olması dolu olduğu anlamına gelir. Eğer kaşık normal ağırlığındaysa o zaman boş demektir.
Eğer görme engelli çatalla yemek yiyecekse çatalı tabağın içinde gezdirerek nerede yemek olduğunu bulur ve çatalı yemeğe batırarak yemeği almış olur. Çatalda yemek olup olmadığı yine çatalın ağırlığına bağlıdır.
Görme engelliler yemek yerken ağızlarını nasıl bulurlar?
Yemek yerken görenler de ağzını göremezler, yemek yerken ağızlarının nerede olduğunu bilirler ve ona göre çatal veya kaşığı ağızlarına götürürler. Görme engelliler de aynı şekilde vücutlarını bildikleri için yemeği ağızlarına götürmekte herhangi bir sorun yaşamazlar. Bu şekilde görme engelli yemek yiyebilir.
Görme engelli dişlerini nasıl fırçalar?
Görme engelli dişlerini fırçalarken önce ellerini yıkar, macunu fırçaya sürmesi gerekir. Bunu yapmak için macunu fırçaya değdirir ve hafifçe macunu sıkıp onun fırçaya yerleşmesini sağlar. Macun fırçaya sürüldüğünde görme engelli fırçayı ağzına götürür ve dişlerini fırçalar.
Görme engelli saçlarını nasıl tarar?
Görme engelli saçlarını tarak kullanarak, gören bir bireyin yaptığı gibi tarayabilir. Ancak saçın nasıl göründüğünü aynadan göremediğinden dokunarak düzgün olup olmadığını anlayabilir.
Görme engelliler nasıl sakal tıraşı olur?
Görme engelli bireyler tıpkı görenler gibi ister jiletle ister tıraş makinesiyle tıraş olabilirler. Birey önce dokunarak sakalının nerede olduğunu anlar, sonra makineyi veya jileti o bölgeye sürerek sakalını keser. Eğer tıraş için jilet kullanılacaksa jiletin sakal veya bıyık hariç başka bir yere değmemesine özen gösterilmelidir, çünkü bu kişinin yaralanmasına neden olabilir. Görme engelli birey tıraşı bitirdikten sonra sakalına veya bıyığına dokunarak düzgün kesilip kesilmediğini anlayabilir. Eğer kesilmemiş bir bölge varsa orayı da tıraş edip tıraşını tamamlar.
Peki görme engelli birey eğer başkalarını görerek taklit edemiyorsa, günlük yaşam becerilerini kullanmayı nereden öğrenir?
Görme engelli birey günlük hayat becerilerini küçük yaşta ebeveynlerinin veya yakınlarının ona öğretmesiyle öğrenebilir. Kişiye bir hareketi göstermek için, yakını onun elini tutabilir ve kişiye söz konusu hareketi yaptırabilir. Böylece görme engelli birey ne yapması gerektiğini öğrenmiş olur.
Eğer bireyin yaşı büyümüşse ve günlük hayat becerilerini öğrenememişse o zaman rehabilitasyon merkezlerine başvurabilir. Bu rehabilitasyon merkezlerinde eğitmenler bireyin ihtiyaçlarına göre ona günlük yaşam becerileri, beyaz baston kullanımı, Braille okuma yazma vs. gibi, görme engeliyle alakalı eğitimler verebilir ve bireyin toplum içine karışmasına yardımcı olabilir.
Eğer küçük yaşta aileler görme engelli çocuklarının günlük yaşam eğitimine özen göstermezse ne olur?
Küçükken günlük hayat becerilerini öğrenemeyen görme engelli birey topluma karışamaz. Örneğin birey saçını taramasını öğrenemediyse toplum içinde çirkin gözükebilir ve bu dışlanmasına neden olur. Genelde toplumda nezaket amacıyla kimse kimseye dış görünüşüyle ilgili kusurlarını söylemediğinden, birey bunu anladığında çok geç olabilir. O yüzden görme engelli bireylere günlük hayat becerileri ve öz bakım becerileri olabildiğince erken öğretilmeye çalışılmalı, bu becerileri gerçekleştirmemeleri durumunda onları ne gibi bedellerin beklediği de bireylere gerçekçi bir dille anlatılmalıdır.
Bu yazımızda görme engelli bireylerin nasıl bazı günlük yaşam becerilerini yerine getirdiklerinden, onları nasıl öğrendiklerinden ve bu becerileri öğrenmemeleri sonucunda neler olabileceğinden bahsetmeye çalıştık. BlindLook olarak amacımız bütün görme engelli bireylerin öz bakım ve günlük hayat becerilerini gerçekleştirebilen bireyler olarak topluma özgür ve özgüvenli bir şekilde katılmasını sağlamaktır.
Yazar: Fatih Yüksek / BlindLook Ekip
