Mobil Uygulamanız Dijital Erişilebilirlik Gereklerini Ne Kadar Karşılıyor?

Mobil uygulamalar artık birçok hizmetin ana kanalı haline geldi.

Bankacılık işlemleri, sigorta süreçleri, alışveriş, yemek siparişi, ulaşım veya müşteri hizmetleri… Kullanıcıların büyük bir kısmı bu işlemleri artık mobil uygulamalar üzerinden gerçekleştiriyor.

Ancak burada çoğu zaman gözden kaçan önemli bir soru var:

Mobil uygulamanız gerçekten herkes tarafından kullanılabiliyor mu?

Örneğin görme engelli bir kullanıcı uygulamanızda rahatça gezinebiliyor mu?

Ekran okuyucu kullanan bir kullanıcı kritik işlemleri tamamlayabiliyor mu?

Motor beceri kısıtı olan bir kullanıcı tüm fonksiyonları kullanabiliyor mu?

Eğer bu soruların cevabı net değilse, uygulamanızın erişilebilirlik seviyesini değerlendirmek önemli bir ihtiyaç haline gelir.

Mobil Erişilebilirlik Nedir?

Mobil erişilebilirlik, bir mobil uygulamanın engelli kullanıcılar da dahil olmak üzere tüm kullanıcılar tarafından kullanılabilir olmasını ifade eder.

Bu kapsamda iOS ve Android işletim sistemleri birçok erişilebilirlik teknolojisi sunar.

Örneğin:

iOS tarafında VoiceOver
Android tarafında TalkBack

gibi ekran okuyucu teknolojileri görme engelli kullanıcıların mobil uygulamaları sesli geri bildirimle kullanmasını sağlar.

Bunun yanı sıra mobil işletim sistemleri şu özellikleri de destekler:

büyütme (zoom)
kontrast ayarları
alternatif giriş yöntemleri
klavye navigasyonu
sesli komutlar

Ancak bir uygulamanın bu teknolojilerle gerçekten uyumlu çalışabilmesi için arayüz bileşenlerinin doğru şekilde geliştirilmesi gerekir.

Mobil Uygulamalarda En Sık Görülen Erişilebilirlik Problemleri

Mobil uygulamalar üzerinde yapılan erişilebilirlik testlerinde bazı problemler oldukça sık görülür.

Bunlardan bazıları şunlardır.

Anlamsız veya Eksik Label Kullanımı

Bir buton teknik olarak erişilebilir olabilir ancak ekran okuyucu tarafından yalnızca “button” veya “image” olarak okunabilir.

Bu durumda kullanıcı butonun ne işe yaradığını anlayamaz.

Yanlış Odak Sırası

Ekran okuyucu ile uygulama içinde gezinen kullanıcılar için odak sırası oldukça kritiktir.

Eğer odak sırası mantıksızsa kullanıcı arayüz içinde kaybolabilir.

Kullanılamayan Dropdown veya Picker Bileşenleri

Seçim bileşenleri ekran okuyucu ile uyumlu çalışmadığında kullanıcı seçenekleri duyamayabilir veya seçim yapamayabilir.

Hata Mesajlarının Ekran Okuyucuya Aktarılmaması

Form alanlarında hata mesajları yalnızca görsel olarak gösteriliyorsa ekran okuyucu kullanıcıları hatayı fark edemez.

Bu da kullanıcıların aynı adımda tekrar tekrar deneme yapmasına neden olabilir.

Modal ve Navigasyon Problemleri

Bazı uygulamalarda modal ekranlar açıldığında odak doğru şekilde yönetilmez.

Bu durumda kullanıcı uygulama içinde sıkışabilir veya çıkış yapamayabilir.

Gerçek Kullanıcı Deneyimi Neden Önemlidir?

Mobil erişilebilirlikte en kritik nokta kullanıcı akışlarının gerçekten çalışıp çalışmadığını değerlendirmektir.

Örneğin bir kullanıcı mobil uygulamanızda şu adımları tamamlamak isteyebilir:

giriş yapmak
ürün veya hizmet seçmek
form doldurmak
ödeme yapmak

Eğer bu akışın herhangi bir adımında erişilebilirlik problemi varsa kullanıcı işlemini tamamlayamaz.

Ekran okuyucu kullanan kullanıcılar için küçük görünen bir arayüz problemi bile tüm deneyimi durdurabilir.

Bu nedenle mobil erişilebilirlik değerlendirmelerinde yalnızca teknik kontroller değil, gerçek kullanıcı deneyimi de mutlaka test edilmelidir.

Mobil Erişilebilirlik Nasıl Test Edilir?

Mobil erişilebilirlik değerlendirmelerinde en doğru yaklaşım farklı test yöntemlerini birlikte kullanmaktır.

Genellikle süreç şu şekilde ilerler.

İlk aşamada uygulama üzerinde otomasyon tabanlı bir ön tarama yapılır. Bu sayede bazı teknik problemler hızlı şekilde belirlenir.

İkinci aşamada ise ekran okuyucu kullanan gerçek kullanıcılar kritik akışları test eder.

Bu testler sırasında kullanıcıların:

uygulama içinde nasıl gezindiği
form alanlarını nasıl doldurduğu
işlemleri tamamlayıp tamamlayamadığı

gözlemlenir.

Bu yaklaşım mobil uygulamanın erişilebilirlik seviyesini çok daha doğru şekilde ortaya koyar.

Regülasyonlar Mobil Erişilebilirliği de Kapsıyor

Türkiye’de yayımlanan dijital erişilebilirlik genelgesi ile birlikte dijital hizmetlerin erişilebilir olması konusu daha fazla önem kazandı.

Kurumların web siteleri kadar mobil uygulamaları da erişilebilirlik açısından değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda referans alınan temel standart:

WCAG 2.2 Level A

Level A seviyesi ise bu standartların en temel ve kritik gerekliliklerini ifade eder. Bu seviyede amaç, kullanıcıların dijital kanallarda en temel işlemleri gerçekleştirebilmesini sağlamaktır.

Örneğin Level A kapsamında şu gereklilikler yer alır:

Görseller için alternatif metinlerin bulunması
Form alanlarının ekran okuyucu tarafından doğru okunabilmesi
Klavye ile tüm temel işlemlerin yapılabilmesi
Video içeriklerde altyazı bulunması
Sayfa yapısının ekran okuyucular tarafından anlaşılabilir olması

Bu gereklilikler karşılanmadığında kullanıcılar:

form dolduramayabilir
butonların ne işe yaradığını anlayamayabilir
kritik işlemleri tamamlayamayabilir.

Dolayısıyla mobil erişilebilirlik yalnızca kullanıcı deneyimi değil, aynı zamanda uyumluluk ve risk yönetimi konusudur.

Mobil Erişilebilirliğin Gerçek Tanımı

Mobil erişilebilirlik çoğu zaman teknik bir kontrol listesi olarak görülür.

Oysa erişilebilirliğin gerçek tanımı çok daha basittir:

Bütün kullanıcıların mobil uygulamada işlemlerini gerçekten tamamlayabilmesi.

Eğer bir kullanıcı giriş yapamıyor, form dolduramıyor veya ödeme adımına ilerleyemiyorsa uygulama teknik olarak çalışsa bile erişilebilir değildir.

BlindLook Mobil Erişilebilirlik Sürecini Nasıl Yürütür?

BlindLook, mobil erişilebilirliği yalnızca teknik bir kontrol listesi olarak değil, gerçek kullanıcı deneyimi üzerinden değerlendirir.

2021 yılından bu yana farklı sektörlerde yürütülen çalışmalar kapsamında kurumların mobil uygulamaları için erişilebilirlik süreçleri desteklenmektedir.

Bu kapsamda BlindLook:

iOS ve Android erişilebilirlik testleri
otomasyon ve manuel analiz
gerçek görme engelli kullanıcı testleri
kullanıcı akışı bazlı değerlendirme
fix sonrası doğrulama testleri

gibi yöntemlerle mobil uygulamaların erişilebilirlik seviyesini kapsamlı şekilde analiz eder.

Amaç yalnızca uyumluluk değil, kullanıcıların gerçekten işlemlerini tamamlayabildiği bir mobil deneyim oluşturmaktır.

Sonuç: Mobil Erişilebilirlik Deneyimle Ölçülür

Mobil uygulamalar günümüzde birçok hizmetin ana kanalı haline gelmiş durumda.

Bu nedenle mobil erişilebilirlik yalnızca teknik bir geliştirme değil, kapsayıcı bir kullanıcı deneyimi sunmanın temel unsurlarından biridir.

Gerçek erişilebilirlik, kullanıcıların mobil uygulamada işlemlerini sorunsuz şekilde tamamlayabildiği bir deneyim sunmayı gerektirir.

Nereden Başlamalı?

Mobil uygulamanızın erişilebilirlik seviyesini görmek için ilk adım kritik kullanıcı akışlarının değerlendirilmesidir.

BlindLook olarak iOS ve Android uygulamalarınızı analiz ederek erişilebilirlik seviyenizi hızlı şekilde değerlendirebilir ve hangi alanlardan başlamanız gerektiğini birlikte belirleyebiliriz.

Mobil uygulamanızın erişilebilirlik durumunu değerlendirmek veya süreci nasıl konumlandırmanız gerektiğini konuşmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.